Istorijsko umjetnička zbirka

Najveći broj muške populacije u Perastu, u prošlosti  se bavio pomorstvom, plovilo se najčešće po Mediteranu i sarađivalo sa mediteranskim lukama i sa oblastima koje su, takođe, bile pod vlašću Venecije. 

Peraštani su se uvijek na svojim putovanjima trudili da oplemene sebe kao ličnosti ali i svoj rodni Perast. Ovaj trud je ostao vrlo vidljiv do današnjeg dana kako u arhitektonskim rješenjima grada, u njegovim grandioznim sakralnim i profanim objektima tako i u njegovim umjetninama. Svjedoci ove ljubavi i truda vide se i u predmetima istorijsko – umjetničke zbirke.

Palata Bujović, u kojoj se danas nalazi peraški muzej, dragulj je profane arhitekture  XVII vijeka u  Perastu i zasigurno remek djelo venecijanskog arhitekte Djovanija Baptiste Fonte.

Palata porodice Bujović je, prema predanju, izgrađena od ostataka srušenih hercegnovskih zidina  poslije bitke za oslobođenje Herceg Novog od Turaka 1687. godine. Vicko Bujović, vlastelin ove prelijepe palate učestvovao je u ovoj bici sa svojom četom. U čast njihovog zalaganja, jedna od vrata u  starom jezgru Herceg Novog zovu se Peraška vrata.

Palata je svedenih linija, sa prizemljem, dva sprata i četvorovodnim krovom. Uz prizemlje palate, okrenut prema moru je monumentalni trijem sa pet arkada iznad kojeg je terasa sa kamenom balustradom. Na palati se, pored ove velike i reprezentaivne terase na koju se izlazi iz glavnog  salona, nalazi i pet balkona. Jedan je  postavljen  na drugom spratu glavne fasade iznad  terase  a  na bočnim stranama se nalaze još po dva. U svojoj osnovi palata je renesansna sa elementima baroka koji se vidi u bogato obrađenoj kamenoj plastici arkada i balustera.

Raskoš fasada se još upečatljivije vidi u grupacijama sa dvostrukim kamenim portalima na svim balkonima.

Na palati se nalaze i tri vrlo upečatljiva natpisa  koji svjedoče o vlasniku i namjeni ove palate. Iznad  vrata velikog balkona stoji natpis:

XPVS NOBISCVM STATE

VINCENTII ET IOANIS BVIOVICH

FRATRUM MVLTIS ACVALIDIS NEXI-

BUS INVICTVSSVAE ET AMICORUN COM-

MODITATI AEDIFICA VIT AMOR

ANNO DOMDCXCIIII

 

koji u prevodu znači: Hriste budi s nama.Vicko i Ivan Bujović, braća povezana jakim vezama, s ljubavlju podižu ovaj dom za udobnost svoju i svojih prijatelja. Godine gospodnje 1694. 

Drugi natpis se nalazi iznad sjevernih vrata i na njemu čitamo:

DOMVS EXCELELSO  DIV.IN SVO

SPLENDORE DVRATVRA SPIRITUM

DOMESTOCORVM SINCERVM PROVIDVM

MODICA NON SPERNENTEM

HVMILEMQVE REQVIRT

ION.BAP.FONTA P.M. OPVS

a u prevodu: Ovaj dom uzvišene božanske ljepote traži da bude trajan u održavanju iskrenog duha domaćina ne prezirući skromne i ponizne. Djelo Ivana Batiste Fonte

Treći natpis je iznad južnih vrata i na njemu je zabilježeno :

CASTRO NOVO A SERENISS VNETORVM

REP.EXPVGNATO FRATRES VNANIMES HANC

QUAE FIDELITATIS ERGA PRINCIPEM AMORIS

INPATRIAM MONVMENTO POSTERIS RELICTO

NVLLVM SINECVRA ET LABORE

PRAECLARVM FIERI OPVS

i ukazuje nam na događaj - Kada je Herceg Novi osvojen od presvijetle Mletačke Republike braća počeše podizati ovaj dom u znak vjernosti duždu i ljubavi prema domovini ostavljajući potomcima u amanet da se nikakvo djelo ne može stvoriti bez napora.

Na sredini balustrade velike terase, sa spoljne strane nalazi se grb kazade Stojšić (dva lava koja između sebe drže stolicu). Ovoj kazadi pripadala je i porodica Bujović.

PORTRETI               

Peraško barokno slikarstvo čini pravu dragocjenost istorijsko-umjetničke zbirke Muzeja grada Perasta.

Kolekcija  sadrži portrete peraških kapetana iz bogatih porodica. Kapetani su se bavili pomorstvom i trgovinom ali su, zbog prirode svoga posla i vremena u kojem su živjeli, bili i ratnici. Neki od njih su čak portretisani u oklopima što ukazuje na njihovo osnovno zanimanje, dok su drugi portretisani u građanskoj odjeći. Odjeća je bila po tadašnjoj venecijanskoj modi, jer je kao i sve u tom periodu u Perastu, bila po uzoru na način života u Veneciji.

U reprezentativnom salonu na prvom spratu palate Bujović danas su izloženi portreti peraških kapetana iz XVII i XVIII vijeka, portreti su rađeni u duhu tada aktuelnog baroka i neprocijenjive su umjetničke vrijednosti.

U  Muzeju grada Perasta se nalazi veliki broj predmeta koji su pripadali porodici Visković, porodici koja je svoju neobičnu i veoma vrijednu palatu namjenski ostavila za muzej. Predmeti koji su u njoj bili izloženi, su nakon zemljotresa 1979. godine, radi neadekvatnih uslova za izlaganje, prenešeni u Muzej grada Perasta gdje se i danas čuvaju.

Porodica Visković  jedna je od najstarijih plemićkih porodica u Perastu i njeni članovi bili su  najprisutniji tokom cijelog slavnog doba Perasta, ali i ranije.

Nikola, Frano, Josip i Alviz Visković slavom su ovjenčani predstavnici ove znamenite peraške porodice te njihovi portreti, s pravom, zauzimaju centralno mjesto u postavci koja ima za cilj da predstavi njihovu ulogu u životu Perasta. Portreti predstavljaju Viskoviće kao kulturne i diplomatske djelatnike kako u periodu mletačke vlasti tako i kasnije za vrijeme austrougarske dominacije. Pored navedenih prestavnika porodice Visković, ne smiju se zanemariti ni mnogi drugi koji su na neposredan način i te kako uticali na život Perasta iz toga doba.

Portret Nikole Viskovića, prvog gradskog kapetana u Perastu ( XVI vijek) i junaka u odbrani Kotora od moćne Turske vojske, predvođene čuvenim vojskovođom Hajrudinom Barbarosom 1539 god, sa pravom je našao svoje mjesto među portretima slavnih Peraštana u postavci muzeja na prvom spratu.   

por1           

Sl.1   Nepoznati autor, Portret  Nikole Viskovića, ulje/daska, XIX vijek (slika)

   

Frano Visković predstavljen na sljedećem portretu, bio je pomorac i ratnik, istakao se u borbama protiv gusara i Turaka u Grčkoj, na Peloponezu, Moreji i Hercegovini. Prvi je od sedam Peraštana  koji su dobili najveće mletačko odlikovanje, Krst Sv. Marka koji je dobio 1703. godine cime  je postaao i jedan od kavaljera  tj. viteza Reda Svetog Marka.

por2

Sl.2 Tripo Kokolja, Frano Visković (1665-1720), ulje/platno, XVIII vijek (slika)                

              

Portret Josipa Viskovića portret je poslednjeg gradskog kapetana u periodu mletačke vlasti.

por3

Sl. 3.      Nepoznati autor, Portret Josipa Viskovića,ulje/platno, XVIII (slika)

Još jedan član porodice Visković,  Alviz, takođe  je bio pomorski kapetan. Brojni izvori navode kako je upravo Alviz Visković izazvao Napoleonov napad na Mletačku Republiku. Navodno se  Alviz, kao zapovjednik broda „Anetta la bella“,  kod Lida, u blizini Venecije, sukobio sa francuskim jedrenjakom „Il liberatore d'Italia“, i u tom sukobu je poginuo zapovjednik francuskog broda, pa je ovaj događaj izazvao Napoleona da napadne Veneciju.

O Alvizu Viskoviću još ima podataka i iz rodnog mu Perasta. Kao gradski kapetan 1813. godine, organizovao je napad na perašku tvrđavu u kojoj je bila francuska vojska. Napad je osmišljen tako što je francuske oficire pozvao na večeru u opštinsku zgradu i dok su oficiri bili odsutni Peraštani su je osvojili. Sledećeg dana se francuska vojska povukla i iz tvrđave i sa ostrva Sveti Đorđe.

Alviz Visković bio je i jedan od potpisnika Deklaracije o ujedinjenju Boke Kotorske sa Crnom Gorom i potpredsjednik Centralne komisije ujedinjene vlade Crne Gore i Boke od oktobra 1813. do sredine 1814. godine, kada je odlukom Velikih sila Boka Kotorska ponovo pripojena Austriji.

por4

Sl. 4  Nepoznati autor,  Portret Alviza Viskovića, ulje/platno, XVIII vijek (slika)

Sljedeći portret u postavci jeste portret Krsta Đoka. Krsto Đoka bio je peraški pomorac, ratnik i junak, odlikovan ordenom Jerusalimskog Krsta 1710. godine       

por5

Sl. 5 Nepoznati autor, Krsto Đoka, ulje/platno, XVIII vijek (slika)

Posebno mjesto u galeriji portreta pripada Matiji Zmajeviću, sinu poznatog pomorca Krsta (Krila) Zmajevića i sinovcu nadbiskupa Andrije Zmajevića.

Pomorstvom je počeo da se bavi vrlo rano tako da je već sa osamnaest godina bio zapovjednik  broda.

Sticajem okolnosti, radi učestvovanja u zavjeri koja je razultirala ubistvom Vicka Bujovića 1709. godine, Matija je morao da napusti Perast.

Prvo je otišao u Tursku, kod svog prijatelja grofa Petra Tolstoja, u to vrijeme ruskog diplomate u Carigradu. Prijateljstvo Matije i ruskog kneza datira iz 1698. godine, kada su ruski boljari  bili u Perastu u okviru svoje obuke iz oblasti pomorstva. Knez Tolstoj  ga je preporučio tadašnjem ruskom caru Petru I Romanovom, poznatijem pod imenom Petar Veliki, kao iskusnog pomorca i nekoga ko  bi mogao biti od velike koristi ruskoj floti. Petar Veliki, inače veliki zaljubljenik u pomorstvo,  je  1712. godine primio Matiju u službu.

Bitka kod Ganguta u južnoj Finskoj protiv Šveđana bila je presudna za pomorsku karijeru Matije Zmajevića u Floti carske Rusije. Nakon ove bitke, Matija Zmajević je unaprijeđen u viši čin a 1727. godine je dobio i čin admirala.

Poslije smrti Petra Velikog 1728. godine, Matija Zmajević je prošao kroz težak period u svom životu. Naime, prvo je kao žrtva zavjere bio osuđen na smrt, ali je pomilovan i poslat na Kaspijsko jezero. Kasnije je imenovan za guvernera Astrahanske gubernije, a na kraju za glavnokomandujućeg luke u Tavrovu na rijeci Don.

Tamo je 1735. godine i umro, a sahranjen je u katoličkoj crkvi u Moskvi.

por6

 Sl.6. Nepoznati autor, Portret Matije Zmajevića (1680-1735), ulje/platno, XVIII vijek (slika)

                                 

Povelja o unaprjeđenju Matije Zmajevića čin kapetana komodora izložena je uz  njegov portret.

por7

Sl.7. Diploma Matiji Zmajeviću, XVIII vijek (fotog.)

            

Stariji brat Matije Zmajevića, Vicko, bio je nadbiskup, znameniti crkveni dostojanstvenik, pisac i političar.

Crkvenu karijeru počeo je studijama teologije i filozofije u Rimu, a po završetku vratio se u Perast gdje je prvo bio opat samostana Svetog Đorđa i župnik crkve Sv. Nikole u Perastu.

Papa Klement XI ga je 1701. godine imenovao za barskog nadbiskupa i administratora Budvanske dijeceze, a zatim i apostolskim vizitatorom Katoličke crkve za Srbiju, Albaniju, Makedoniju i Bugarsku.

Vicko je živio u Perastu od 1706. a 1710. godine prešao je u Kotor. Tri godine kasnije, Papa Klement XI imenovao ga je za Zadarskog nadbiskupa. U Zadru je osnovao sjemenište koje nosi njegovo ime, a kao i njegov stric bio je i mecena umjetnicima i piscima.

por8

Sl.8.  Nepoznati autor, Vicko Zmajević, XVIII vijek, (slika)

           

Kapetan Vicko Bujović je vrlo zanimljiva i harizmatična ličnost čiji život, kako tada tako i danas, izaziva veliko interesovanje.

Pomorac, više puta biran za gradskog kapetana, vojnik (ratnik),  učesnik  ratova za oslobođenje od Turaka  (Morejski  rat, borbe sa sjevernoafričkim gusarima, borbe za oslobođenje Trebinja i Herceg Novog ). Godine 1704. Vicko Bujović je od Mletačke Republike dobio plemićku titulu.

por9

Sl.9.Tripo Kokolja, Portret Vicka Bujovića, ulje/platno,XVII vijek, (slika)

              

Grboslovlje - Grb grada Perasta predstavljen je kao dvije ruke koje drže krst, oko krsta su grbovi 12 peraških bratstava (kazada) u doba vladavine Mletačke Republike – Smilojević, Studeni, Stojšić, Vukašević, Šilopi, Šestokrilović, Čizmai, Mioković, Dentali, Rajković, Bratica i Perojević. Ova bratstva su poznata još od srednjeg vijeka i nose ime po prvobitnoj porodici. O značaju Perasta u to vrijeme govori i podatak da je istovremeno u mnogo većem, naseljenijem i po stanovništvu brojnijem Dubrovniku bilo 19 bratstava.

por11

Sl.10  Nepoznati autor,Grboslovlje, ulje/platno,XVIII vijek (slika)

Tripo Kokolja rođen je u Perastu 1661. godine, školovao se u Veneciji pod pokroviteljstvom svog mecene, takođe Peraštanina, nadbiskupa Andrije Zmajevića.

Uočivši Tripov talenat za slikanje, Andrija Zmajević uputio ga  je na školovanje u Veneciju.

Nakon školovanja, Tripo se vratio u rodni Perast gdje je prvo radio na ukrašavanju crkve Svetog Nikole i crkve Gospa od Rozarija, koja je ujedno i mauzolej njegovog mecene nadbiskupa Andrije Zmajevića.

Na mramornom oltaru, u unutrašnjosti, nalazi se slika rađena na dasci koja prikazuje Bogorodicu (kopija čuvene slike iz bazilike Santa Maria Maggiore u Rimu), a oko centralne scene je 15 medaljona od drveta sa scenama iz njenog života.

Tripo Kokolja takođe je radio i crkve  u Kotoru, Prčanju  i Dobroti.

Najznačajnije njegovo djelo jeste unutrašnja dekoracija crkve Gospe od Škrpjela na istoimenom vještačkom ostrvcetu ispred Perasta. Istoričari umjetnosti ovu crkvu smatraju najpoznatijim  spomenikom kasnobaroknog duha i kulture u Perastu.

Rad na ukrašavanju crkve, Tripo Kokolja počeo je 1684. godine i trajao je 10 godina. Dalji rad odveo ga je na Korčulu, njegovim poslednjim djelom smatramo slike koje je radio za dominikansku crkvu u Bolu na ostrvu Braču. Umro je 1713. godine.

por12

Sl.11.Tripo Kokolja, Autoportret, ulje/ daska, 1690.god. (slika)

                

Sljedeći dragulj istorijsko – umjetničke zbirke Muzeja grada Perasta jeste portret Ivana Krušale.

Dječak Hasan, porijeklom iz Mistre na Peloponezu, sticajem okolnosti zarobljen je u jednoj borbi tokom Morejskog rata i doveden u Perast. Brigu o dječaku prihvatio je na sebe  Peraštanin Matija Krušala, koji ga je kasnije usvojio i dao mu svoje prezime. Mladi Krušala školovao se u Padovi i postao doktor teoloških nauka a usavršavao se u Rimu. Po završetku školovanja vratio se u Perast gdje je neko vrijeme bio opat na ostrvu Sveti Đorđe, a u jesen 1719. godine odlazi za Rusiju sa sekretarom ličnog predstavnika cara Petra Velikog, Novljaninom grofom Savom Vladislavićem, odakle su zajedno krenuli  na putovanje  preko Azije do Kine. Predvodio je rusko poslanstvo koje je ruski car uputio kineskom caru.  Činjenica da je Krušala bio turskog porijekla a samim tim i poznavalac turskog ali i grčkog jezika pomogla mu je da uspješno obavi neke posebne zadatke koje mu je povjerio Petar Veliki.

Ovaj sveštenik i grof Sava Vladislavić bili su, inače, prvi Bokelji koji su imali visoke činovničke položaje na ruskom dvoru. Iako je mnogo putovao, Ivan Krušala je čeznuo da se što prije vrati u Perast, međutim, Petar Veliki nije bio saglasan sa njegovom željom. Tek nakon careve smrti, Ivanu se ostvarila želja da se vrati u Perast. Godine 1739. je i umro u Perastu.

por13

 

Sl.12. Nepoznati autor, Portret Ivana Krušale, ulje/platno, XVIII vijek (slika)

Putovanje na istok  Krušla  je otpočeo iz Petrograda i preko Moskve a zatim i Sibira stigao u Mongoliju. Ivana Krušulu smatraju i vrlo uspješnim putopiscem  a u Rusiji su i do danas  sačuvane njegove brojne putopisne bilješke.

por14

Sl.13.  Mapa putovanja Ivana Krušale, XVIII vijek (slika)

                  

U Perastu je 1698. godine peraški kapetan Marko Martinović podučavao ruske boljare pomorstvu.

Na slici nepoznatog autora jasno je oslikan lik Peraštanina Marka Martinovića koji sa boljarima sjedi za stolom. S jedne strane stola je kapetan Martinović, a sa druge njegovi učenici dok se na  stolu nalaze kompas, pomorska karta i globus kao simboli onoga čemu ih uči kapetan Martinović.

Ruske boljare  je u Veneciju, da izuče pomorske nauke , poslao car Petar Veliki u želji da stvori svoju flotu i na taj način modernizuje Rusiju. S obzirom da su Venecija i Holandija u to vrijeme bile najveće pomorske sile, Petar Veliki je jednu grupu ruskih plemića - boljara, poslao u Amsterdam, a drugu u Veneciju. U Veneciji im je jedan od predavača bio i Peraštanin Marko Martinović, iskusni pomorac i svakako osoba od koje  su mogli mnogo da nauče. Na svom putovanju po Venecijanskom zalivu ( kako su u to vrijeme zvali Jadransko more) došli su u Markov rodni Perast, gdje su nastavili sa teorijskom obukom. Upravo se taj događaj i 1698. godina vezuju za osnivanje prve pomorske škole na Balkanu.

por15

Sl.14. Nepoznati autor, Marko Martinović sa ruskim boljarima, ulje/platno, XVIII vijek (slika)

Ivan Bronza, kapetan iz još jedne znamenite peraške porodice, kao vrsni poznavalac pomorstva i junak u borbama sa gusarima,kapetan koji se istakao u drugom morejskom ratu  nosilac  je mletačkog odlikovanja kavalijera – viteza Sv. Marka. Slika na kojoj je predstavljen je jedna od rijetkih sa potpisom autora, a radio je  italijanski slikar P.P. Martini.

por16

Sl.15.  P.P. Martini, Portret Ivana Bronze, ulje/platno, XVIII vijek, (slika)   

        

Julije Balović,  jedan od članova plemićke porodice Balović, poznat po sakupljanju narodnih pjesama bugarštica, starih narodnih pjesama dugog stiha. Naziv za ove pjesme je nastao  najvjerovatnije iz bugarskog folklora. Najčešći stih im je petnaesterac ili šesnaesterac. Spadaju među najstarije sačuvane pjesme epskog narodnog pjesništva južnih Slovena. Oslikavaju događaje iz XIV i XV vijeka kao i istorijske ličnosti  a prenose i sliku srednjovjekovnog vlastelinskog života i običaja toga doba. Pjesme ovog tipa koje su zabilježene u Boki većinom su opjevavale okršaje Peraštana i Kotorana s Turcima.

Julije Balović je pored sakupljanja ovih narodnih pjesama i autor više književnih djela od kojih je najpoznatije Peraška  hronika u kojoj opisuje događaje u Perastu u periodu od početka XVI do dvadesetih godina XVIII vijeka.

por17

Sl. 16. Nepoznati autor, portret Julija Balovića, ulje/bakar, XVIII vijek (slika)                                          

  

Portreti Antuna, Krsta i Matije Balovića, ulje/platno, XVIII vijek, radovi su takođe nepoznatog baroknog slikara. Članovi porodice Balović bavili su se trgovinom mada su se isticali i u borbama protiv Turaka i gusara.

por18

Sl. 17. Nepoznati autor, portret Anuna Balovića, ulje / platno, XVIII vijek.

 

por19

Sl. 18. Nepoznati autor, portret Krsta Balovića, lje/ platno, XVIII vijek.

 

por20

Sl. 19. Nepoznati autor, portret Matije Balovića, ulje / platno, XVIII vijek.

                          

Pored baroknih portreta, fond istorijsko - umjetničke zbirke Muzeja grada Perasta sadrži i portrete znamenitih Peraštana, članova peraških porodica iz XIX i s početka XX vijeka koji su rađeni u duhu klasicizma. Autori su većinom nepoznati, ali postoji nekoliko portreta na kojima su slikari ostavili svoj potpis, češki slikar František Cigler, koji je dosta radio u Boki, Ugo Bruneti, Aleksandar Dijamantis i Ivan Volarić.

Vjekoslav Visković je bio generalni konzul Austro - Ugarske u Brindiziju i Sulini, a dosta temeljno se bavio i prošlošću Perasta i radio na sređivanju arhivske građe grada Perasta.

por21

Sl. 20.Ugo Bruneti, Portret Vjekoslava Viskovića, ulje/platno,XIX vijek (slika)

              

Josip Visković bio je agent Austrijskog Lloyda u Dubronviku i vicekonzul Švedske i Norveške u Konstanci.

por22

Sl.21. František Zigler, Portret Josipa Viskovića, XX vijek (slika)

Frano Visković je izumitelj Olujnog kompasa i napisao je knjige Manuale nautico di meteorologia 1876. godine i Storia di Perasto 1898. godine u Trstu.

por23

Sl. 22  Ivan Volarić, Portret Frana Viskovića, ulje/platno, XX vijek (slika)

                

IKONE

Ikone iz fonda istorijsko - umjetničke zbirke rađene su u risanskoj ikonopisnoj radionici Rafailović - Dimitrijević, dakle djela su domaćih majstora. Ikonopisačka radionica iz Risna je tokom dva vijeka svoga postojanja davala majstore koji su stvarali brojne ikone i ikonostase u crkvama širom Boke Kotorske, Crne Gore i Hercegovine.

iko1

Sl.23. Petar Rafailović, Bogorodica Odigitrija, tempera/drvo,1777. (slika)

 

iko2

Sl. 24.  Rafailović - Dimitrijević, Bogorodica, tempera/drvo,  XVIII vijek(slika)

 

iko3

Sl.25. Nepoznati autor, Sveti Jovan Krstitelj, tempera/drvo,XVIII  vijek (slika)

 

iko4

Sl.26. Nepoznati autor, Nepoznati svetitelj, tempera/drvo, XVIII vijek (slika)

      

KARTOGRAFIJA

Podzbirka kartografije Muzeja grada Perasta, na značaju, svakako, dobija prisustvom kartografskog fonda kojeg čine atlasi i pomorske karte iz perioda XVII, XVIII i XIX vijeka. U našim krajevima su se već sredinom XVII vijeka pojavili  kartografi koji su za sobom ostavili vjerne prikaze obala ne samo Jadrana već i cijelog Mediterana.

Jedan od najznačajnijih među njima je venecijanski kartograf Vicenzo Coronelli, čiji atlasi iz 1688. i 1690. godine predstavljaju pravu dragocjenost peraškog muzeja.

Atlas iz 1688. godine prikazuje gradove i fortifikacije duž cijele Jadranske obale, dok su u Atlasu iz 1690. godine prikazi obala zemalja Evrope.

Uz prikaze iz ova dva atlasa, neophodno je pomenuti i kartu Boke Kotorske, peraškog kartografa Antonija Zambele, iz XVIII vijeka, koja je rađena po uzoru na Koronelijeve karte i koja svoju vrijednost ima upravo  zbog  preciznosti  izrade i brojnošću detalja prikazanih na njoj. 

kar1Vincenco Coronelli, Atlante Veneto, 1690. godine  (fotog Velikog atlasa)

kar2

Vincenco Coronelli, Citta, fortezze ed altri..., 1688. godina (fotog.  malog atlasa)

kar3

Antonio Zambella, Karta Boke Kotorske, XVIII vijek (fotog.)

.

GRBOVI

Grbovi plemićkih porodica, kao obilježje plemstva i visokog društvenog statusa, većinom i danas stoje isklesani u kamenu na fasadama palata i zvonika. Pojedini grbovi su tako klesani da je na njima grb porodice, ali i grb bratstva kojem su pripadali.

Muzej grada Perasta čuva nekoliko primjeraka grbova izvanredne izrade, koji upotpunjuju priče slavnih porodica, plemića i vitezova, kao i priču o Perastu iz njegova zlatnog doba.

grb1                                                                                  grb2              

Grb Perasta sa grbom kazade Perojević,                                  Grb porodice Balović ,drvo, XVIII vijek (slika)

kamen, XVII vijek (slika)                

 

DIPLOME I ORDENJE

Kao podanici Mletačke Republike i učesnici ratova protiv njenih neprijatelja, Peraštani su za svoje zasluge često bili i odlikovani pa je tako iz perioda XVII i XVIII vijeka u Muzeju grada Perasta ostalo sačuvano više diploma koje se odnose na vojne zasluge.

Diplome i ordenje koje su dobijali Peraštani, krajem XVIII i u XIX vijeku, većinom se odnose na zasluge  iz oblasti diplomatije. Muzej posjeduje diplome i ordenje na više jezika.

dip1

DiplomaKrstuViskovićuuzorden zagrđanske zaslugeXIXvijek.

 

 

dip2

DiplomaAlojzuViskovićuuzviteškikrst,AustrijaXIXvijek.

 

 

dip3

 

DiplomaNadalĐokiuzordenJerusalimskograta,1710.godina.

Odlikovanja koja su danas dio stalne postavke Muzeja jesu ordenje i medalje iz Austrije, Bugarske, Vatikana, Turske, Crne Gore, Srbije, Pruske, Francuske i Rusije.

Jubilarnu spomenicu za oružane snage je 1898.g. osnovao car Franc Jozef I povodom 50. godišnjice svoje vladavine. Dodjeljivala se licima koja su u razdoblju od 2. 12. 1848 - 2.12. 1898.g. služila u oružanim snagama (uključujući i žandarmeriju). Osobe koje su 2. 12. 1898.g. još aktivno služile dobijale su Zlatnu jubilarnu spomenicu koja izmedju medalje i vrpce ima pozlaćenog dvoglavog orla. Traka je trouglasta s tim što medalje koje se dodjeljuju vojnim licima imaju crvenu traku a medalje za činovnike imaju crveno - bijelu. 

dip4                  dip5

Orden za gradjanske zasluge Krstu                     Saksonski orden

Viskoviću. Bugarska XIX vijek.                              Albertus Animosus, XIX vijek.

 

 Jubilarnu spomenica iz 1908. je osnovao Franc Jozef I povodom 60. gorišnjice vladavine.Ima tri vrste ove medalje:

      1. Vojnički (10.8. 1908.) - svim aktivnim oficirima 2.12.1908.g.kao i vojnim sveštenicima i službenicima koji su taj status imali 2. 12. 1848, pripadnicima organa reda i sužbenicima koji su  zadnje dvije godine prije osnivanja medalje bili vojnoj službi. Od 1914.g.  ovo odlikovanje moglo  se dodjeljivati i svim penzionisanim oficirima koji su bili predloženi za ovo odlikovanje 2. 12. 1908.g. ukoliko su bili aktivni u službi za vrijeme I svjetskog rata.

      2. Jubilarni krst za civilne službenike (14.8. 1908.) - sve osobe bez obzira na pol koje su bile aktivnie u službi 2. 12. 1908.g.  Kao  i  službenici koji nisu bili u službi 2.12.1908. ali su prije toga deset godina neprekidno bili u službi. Dobijali su ga i  zaposleni na državnim dobrima i nadzornici  koji su radil najmanje 3 godine i bili stari preko 30 godina.

      3. Dvorski krst (20.8. 1908.) - priznanje članovima vrhovnog i višeg suda, ministrima, gardistima, oficirima, podoficirima i ostalima koji su bili na dužnosti 2. 12. 1908. kao i onima koji su bili penzionisana pod posebnim okolnostima.

               Sva tri krsta su ista samo se razlikuju po trakama na kojima se nose. 

Ratnu medalju  je 1873.godine osnovao car Franc Jozef I  povodom 25. godišnjice svoje vladavine a mogla su je dobiti sva lica bez obzira na rang i društveni položaj koja su u učestvovala u jednom ili više austrijskih ratova (1848,1849,1859,1864,1866 i 1869.)kao i lica koja su učestvovala u ratovima 1878. i 1882.(u Bosni). Kasnije je uvedeno da se ova medalja može dodjeljivati i učesnicima ekspedicije u Kinu 1900-1901.(gušenje Ihetuanskog ustanka poznatijeg kao Bokserski ustanak). Osim toga, medalju su dobijali i učesnici u I svjetskom ratu koji su stupili na front prije smrti Franca Jozefa I 21.9.1916.godine. 

Orden Franc Jozefa I  je osnovao Franc Jozef I povodom godišnjice svoje vladavine (1849.). Dodjeljivao se  za izuzetne vojne i civilne zasluge a mogao ga je dobiti svako bez obzira na nacionalnost, vjeru ili društveni položaj.

Ima 5 stepena:

  1. Veliki Krst na lenti sa zvijezdo
  2. Komtur na lentici sa zvijezdom
  3. Komtur na lentici
  4. Oficir bez trake
  5. Vitez na trouglastoj traci

 Orden za gradjanske zasluge 

Ukazom kancelara Bugarskih ordena od 2. avgusta 1891.g. osnovan je Orden za građanske zasluge. Dodeljivao se civilima za zasluge na prestolu i domovini. Prvobitno je imao 6 stepena a 1936.g. je osnovan najviši stepen - Veliki krst pa je redosled bio:

  1. Veliki krst na lenti sa zvijezdom
  2. I  stepen na lenti sa zvijezdom
  3. II stepen na lenti sa četvorokrakom zvijezdom
  4. III stepen na lenti bez zvijezde
  5. IV stepen na trouglastoj traci sa rozetom
  6. V stepen sa krunom ili bez nje (sa krunom je bio višeg ranga a svi metalni dijelovi su bili pozlaćeni)
  7. VI stepen od srebra (bez krune).

Prva četiri stepena, kao i Veliki krst imaju iznad krsta krunu (u početku kneževsku a od 1908. carsku). Zadnja tri stepena su mogle dobijati i žene i u tom slučaju se nosila na vrpci vezanoj u mašnu. (slika)

 Orden Danila I 

Osnovao ga je knjaz Danilo I poslije rata sa Turskom 1852 - 3.Izradjen je od kovanog srebra i ispunjena crnim emajlom. Ima 5 stepenaa razlikuju se po dimenzijama

  1. I stepen je Veliki krst na lenti sa  osmokrakom zvijezdom
  2. II stepen je Veliki oficir na lentici sa zvijezdom
  3. III stepen je Komander
  4. IV stepen je Oficir
  5. V stepen je Vitez.

Orden Krune je osnovao pruski kralj Vilhelm I na dan svog krunisanja. Ima 4 stepena:

    1. I stepen je sa lentom  na osmokrakoj  zvijezdi
    2. II stepen je sa lentom na četvorokrakoj zvijezdi
    3. III stepen je na trouglastoj vrpci
    4. IV je stepen je takodje na trouglastoj vrpci ali nije  emajliran kao prva tri.

Orden Svetog Grugura Velikog 

Osnovao ga je papa Grgur XVI 1831.g. Ima 3 stepena (od kojih je drugi podijeljenu dvije klase):

  1. I stepen sa  lentom na osmokrakoj zvijezdi
  2. II stepen je Komander sa lentom na osmokrakojzvijezdi
  3. III stepen je Komander bez zvijezde
  4. IV stepen Vitez.

    Izradjivali su se  od pozlaćenog srebra i emajla.

 

Orden Svetog Silvestera 

Osnovao ga  je papa Grgur XVI u 19.vijeku i ima samo jedan stepen.

Orden Osmanije 

Ovaj orden je osnovao sultan Abdul Aziz 1862.g.  kao odlikovanje za civilnu službu a mogao se dodjeljivati i strancima. Ima 5 stepena:

  1. Ordenski znak na lenti sa zvijezdom
  2. Ordenski znak u obliku zvijezde
  3. Komander
  4. Oficir
  5. Vitez (nema emajliranih dijelova)

Takovski krst 

Knez Mihailo Obrenović je 1865.g. u znak sjećanja  na kneza Miloša i II srpski ustanak osnovao ovaj orden. Godina 1878. (srpsko-turski rat) značajna je za tipološki razvoj Ordena Takovskog krsta. Te godine je orden potvrdjen kao “odličje za nezavisnost i oslobodjenje”. Ima 5 stepena:

  1. 1.Veliki krst na lenti sa zvijezdom
  2. 2.Metalna osmokraka zvijezda
  3. 3.bez metalne zvijezde
  4. 4.bez metalne zvijezde
  5. 5.bez zvijezde

Ordeni se razlikuju po dimenzijama i po načinu kako se nose. Prvi i treći stepen se nosio preko ramena a drugi i četvrti na grudima.

 

NUMIZMATIKA

Muzej gradaPerasta posjeduje i bogatu kolekciju raznog novca iz cijelog svijeta.Najstarijii primjerak je Talir MarijeTerezije iz 1780.godine a najmladji su iz 70- tih godina XX vijeka.

Talir Marije Terezije je novćic koji se izradjivao od srebra a kao sredstvo plaćanja u Austrijskoj carevini koristio se od 1741. do 1858.godine.

Jedan krojcer 

To je prvobitno bio sitan srebrni novac. U Austriji je bio u upotrebi od  sredine XV vijeka dpp 1900.godine.. Kako mu je vrijednost opadala tako se počeo kovati od bakra.U Mađarskoj je do 1900. godine . bio 100. dio forinte a potrebljavale su ga i neke njemačke države kao što su Wirtemberg i  Pruska.

Kopejka 

Ruski srebrni novac, koji se pojaio 1534. godine i  prvobitno je bio 100. dio rublje. Naziv  je dobio predstavi jahača na konju s kopljem. Kopejke od srebra su se kovale do 1718. kada su zamijenjene bakrenim  i takve su se kovale sve do 1918. godine.SSSR je takodje koristio bakrene kovanice a od 1926.  do danas se kuju kovanice od  bronze.

KRUNA (lat. CORONA).

Naziv je za mnogobrojni evropski novac od  srednjeg vijeka pa do danas. Naziv je dobio po predstavi krunena sebi.

 

MOTIVI JEDRENjAKA I POMORSKIH BITAKA

Slike marinističkog karaktera  koje posjeduje Muzej grada Perasta  vrijedni su svjedoci prošlosti koji osim umjetničke imaju i dokumentarnu vrijednost.

pom1

Nepoznati autor, Bombardovanje i osvajanje tvrdjave Sveti Jovan u Akri, 

prikazuje dogadjaj iz 1840. godine kad su Akru napale udružene pomorske snage Engleske, Austrije i Francuske i osvojile tvrdjavu Sveti Jovan koju su u 12.vijeku sagradili krstaši.

pom2

Nepoznati autor, Predaja broda „Rivoli“, grafika(slika)

Motiv sukoba između engleskog i francuskog broda svjedoči o bici u neposrednoj blizni grada Pirana na slovenačkom primorju kada su, 22.februara 1812.godine 2 engleska jedrenjaka presrela francuski brod „Rivoli“  koji je bio na svom prvom  putovanju. Poslije šestičasovne opsade posada broda „Rivoli“ je pristala da se preda engleskoj floti.

Prijatelji muzeja

prijatelji muzeja 1  prijatelji muzeja 2prijatelji muzeja 3  prijatelji muzeja 4

Muzej grada Perasta

Muzej grada Perasta utemeljilo je Opštinsko vije?e Perasta 28. 02. 1937. od muzejske zbirke, sakupljene ve?inom donacijom Peraštana, nasljednika poznatih Peraških porodica, tokom druge polovine XIX i po?etkom XX vijeka.

Pronađite nas

Vi ste ovde: Home Zbirke Istorijsko umjetnička zbirka